Nazarin Ƙalubalen Hikaya na Watan Maris, 2025
Amsa daga Nafisa Auwal K/Goje
Gabatarwa
A cikin rumbun adabin baka na Hausa, tatsuniya ita ce makarantar farko da take gina tunani, tarbiyya, da nishaɗin yara da manya. Idan aka yi la’akari da rukunin dabbobin da suka fi fitowa da siffofin ɗan’adam— kamar Kura, Kare, Dila, da Gizo, akan fuskanci muhawarar wane ne ya fi taka muhimmiyar rawa. Sai dai, bincike da hujjoji na adabi sun nuna cewa Gizo ba abokin karawa ba ne; shi ne ma’aunin kowace tatsuniya. Ga dalilai kamar haka:
1. Jarumin Da Ba Ya Mutuwa: Tasirin Gizo a Adadi
Babban dalilin da ya sa Gizo ya zarce kowa shi ne kasancewarsa a kusan kowace tatsuniya. Kamar yadda masana da masu sharhi suka bayyana, idan aka raba tatsuniyoyin Hausa gida goma, kusan guda takwas duk na Gizo ne da matarsa Ƙoƙi.
Ba kamar sauran dabbobi ba, Gizo yana da wani nau’i na “dogon zamani”. A yawancin tatsuniyoyi, akan ji kura ta mutu, ko zaki ya sha kaye har ya rasa ransa, amma ba a taɓa jin labarin mutuwar Gizo ba. Wannan ya sa ya zama babban jarumi (Overall Actor) wanda ya ratsa zamanoni ba tare da ɓacewa ba.
2. Siffa Fiye da Guda: Haɗakar Wayo, Wauta, da Kwaɗayi.
Abin da ya sa Gizo ya fi kowa taka rawa shi ne sarƙaƙiyar halayensa. Shi ba baƙi ba ne, kuma ba fari ba ne. Gizo ne kaɗai zai iya fitowa a matsayin:
Mafi Wayo: Wanda yake iya yaudarar Zaki ko Giwa.
Mafi Wauta: Wanda kwaɗayinsa yake sa shi faɗawa tarkon da kowa zai iya gani.
Makauniyar Jarumta: Wanda zai iya shiga kowace rigima ko da kuwa ba ta sa ba ce, domin kawai ya cimma wata manufa.
Wannan sarƙakiya ta sa Gizo ya zama “Madubin Taurarin Tatsuniyoyin Hausa”. Ta hanyarsa ne iyaye ke koya wa yara illar cin amana, haɗama, da kuma muhimmancin yin amfani da hankali wajen fita daga ƙunci.
3. Gizo a Matsayin “Zakaran Gwajin Dafi”
Idan aka kwatanta shi da sauran:
Kura an san ta da haɗama da rashin wayo.
Dila an san shi da makirci zalla.
Kare sau da yawa yakan fito ne a matsayin mai biyayya ko mai neman abinci.
Amma Gizo shi ne mahaɗa (The Bridge). Shi ne yake gwagwarmaya da kowa; ya yaudari Kura, ya guje wa Dila, kuma ya yi wayo ga mutane. Shi ne babban jigon da yake juya akalar kowace tatsuniya domin ta bayar da darasi na ilimi ko nishaɗi.
4. Tasirin Gizo Ga Tarbiyyar Yara
Iyaye da kakanni sun daɗe suna amfani da halayen Gizo domin gina dabarun rayuwa ga yara. Ta hanyar kallon yadda Gizo yake faɗuwa idan ya yi son zuciya, yara suna koyon gaskiya. Ta hanyar kallon yadda yake fita daga tarkon azzalumai, suna koyon hikima da basira. Gizo ba dabba ba ne kawai; wata makaranta ce ta dabarun zama da mutane.
Kammalawa
Babu shakka, Gizo ne zakaran da ya fi kowa taka muhimmiyar rawa a tatsuniyoyin ƙasar Hausa. Shi ne ruhin tatsuniya, wanda ba tare da shi ba, labarin ba zai cika yadda ake so ba. Tarihin adabin Hausa zai ci gaba da tunawa da Gizo a matsayin jarumin da ya fi kowa basira, nishaɗantarwa, da kuma ɗorewa a cikin zukatan al’umma.
Hikaya ta ɗora wannan tambaya ce a ranar 1 ga watan Maris na 2025
A tsakanin Kura, Kare, Gizo da kuma Dila wanne ne ya fi taka muhimmiyar rawa a cikin tatsuniyoyin Hausa?
