Nazarin Kalubalen Hikaya na Watan Yuni, 2025
Amsa daga Maryam Muhammad Sani
Gabatarwa
Adabi shi ne babban makamin da kowace al’umma ke amfani da shi wajen karewa tare da adana tarihi, koyar da tarbiyya, da kuma faɗakarwa. A adabin Hausa, akwai fannoni guda uku da suka yi fice: Rubutun Zube (Prose), Wasan Kwaikwayo (Drama), da kuma Waƙoƙi (Poetry). Kowane fanni yana da nasa salon, amma tambayar ita ce: Wanne ne ya fi saurin isar da saƙo ga jama’a?
1. Waƙa: Takobin Isar da Saƙo a Taƙaitaccen Lokaci
Kamar yadda aka bayyana a cikin hujjojin Maryam Muhammad Sani, waƙa tana da wani sihiri na daban.
- Salo da Kari: Waƙa tana amfani da kari (bahari) da rairawa. Wannan na sa ta kasance mai sauƙin hadda. Sakamakon waƙa takan zauna a ƙwaƙwalwa fiye da shafukan littafi.
- Gudunmawar Tarihi: A ƙarni na 19, Mujaddadi Shehu Usman Ɗanfodiyo da Nana Asma’u sun yi amfani da waƙoƙin Ajami domin yaɗa addini. Waƙa ta kasance hanyar ilimantar da matan da ba sa fita waje.
- Tasiri a Zamani: Mawaƙa irin su Dr. Aliyu Namangi (Imfiraji) da Sa’adu Zungur sun yi amfani da waƙa wajen taɓa zuciyar talakawa da sarakuna a lokaci ɗaya.
2. Wasan Kwaikwayo: “Gani Ya Kori Ji”
Duk da tasirin waƙa, wasan kwaikwayo yana da wata siffa da sauran ba su da ita:
Kwaikwayon Rayuwa.
- Gani da Ji: Wasan kwaikwayo yana haɗa murya, motsi, da yanayin fuska. Wannan yana sa mai kallo ya ga sakamakon halin ƙwarai ko na banza a fili.
- Isar da Saƙo ga Marasa Karatu: Mutumin da bai iya karatu ba ba zai iya karanta littafin zube ba, amma zai iya kallon wasan kwaikwayo a talabijin ko ya saurara a rediyo ya fahimci saƙon.
- Harshen Yau da Kullum: Wasan kwaikwayo yana amfani da harshen da mutane ke magana da shi a kasuwa da gida, wanda hakan ke sa saƙon ya fi zama kusa da zuciya.
3. Rubutun Zube: Zurfin Ilimi da Nazari
Rubutun zube (kamar su Magana Jari Ce ko Ruwan Bagaja) shi ne babban rumbun ilimi.
- Filla-filla: Shi ne ya fi ba wa marubuci damar yin bayani dalla-dalla ba tare da takura ta kari ko gajartar lokaci ba.
- Ƙirƙira: Zube yana ƙarfafa tunanin mai karatu (imagination), inda mai karatu yake gina siffar jaruman a cikin kansa.
Mizanin Gwaji: Wanne ne ya fi sauri?
Tabbas, Waƙa ta fi saurin yaɗuwa a tsakanin jama’a saboda daɗin sautinta da kuma yadda ake iya rera ta a kowane lokaci (a mota, a gona, ko a gida). Sai dai, Wasan Kwaikwayo ya fi kowane fanni tasiri wajen sauya hali nan take saboda yana nuna rayuwa a fili.
A tawa mahangar, idan ana son isar da saƙon da zai yaɗu a baki, a yi amfani da Waƙa. Idan kuma ana son saƙon da zai girgiza zuciya har mutum ya sauya ɗabi’arsa, Wasan Kwaikwayo ne mafita.
Hikaya ta ɗora wannan tambaya ce a ranar 5 ga watan Yuni 2025
